Mijn Texel

De opstand der Georgiërs

Foto: Sondermeldung Texel - Opstand der Georgiers

De opstand der Georgiërs

Vijf jaar lang had Texel weinig hinder ondervonden van de Tweede Wereldoorlog. Hoewel er een sterke Duitse bezetting lag, overal bunkers gebouwd waren en een groot deel van de weerbare mannelijke bevolking naar Assen gedeporteerd werd, voelde men weinig van de eigenlijke oorlogsellende.DeopstandderGeorgiers_vuurtorenb

Georgisch infanteriebataljon

Toen de nederlaag zich echter aftekende, werden door de Duitse legerleiding noodgedwongen niet geheel volwaardige troepen ingezet. Hiertoe behoorde onder andere een Georgisch infanteriebataljon dat in februari 1945 een soortgelijk onderdeel, dat uit Kaukasië afkomstig was, kwam aflossen. Deze troepen waren geformeerd uit krijgsgevangenen van het oostelijk front. Het 822e Georgische Bataljon bestond uit 800 Georgiërs en 400 Duitsers.

Sovjet Unie

Terwijl in de Duitse krijgsgevangenenkampen honderdduizenden Russen omkwamen van honger en ellende, werden de Georgiërs met een zekere welwillendheid behandeld. Georgië was als één van de laatste staten bij de Sovjet Unie ingelijfd. Men speculeerde er daarom op, dat zij gemakkelijker tot overlopen bewogen konden worden dan de Russen.

Omdat een langer verblijf in krijgsgevangenschap ook voor de Georgiërs slecht zou kunnen aflopen, lieten de Georgiërs zich als hulptroepen van de vijand gebruiken. Toen het er naar uit zag dat de Duitsers de oorlog zouden verliezen, vreesden de Georgiërs voor hun toekomst bij terugkeer naar het vaderland, maar ook bij het binnenvallen van de geallieerden.

Opstand

Op het moment dat de toestand daarvoor gunstig leek, kwam het bataljon Georgiërs op Texel in opstand, in de hoop dat andere Russische bataljons langs de kust hetzelfde zouden doen. In de nacht van 5 op 6 april 1945 doodden zij de Duitsers met wie de Georgiërs in dezelfde kwartieren gelegerd waren. Naar schatting zijn toen vierhonderd Duitsers om het leven gekomen in de zgn. Russenoorlog.

Onder vuur

Op twee grote batterijen, waar alleen Duitse soldaten waren, kregen de Georgiërs echter geen vat. Deze hoog in de duinen gelegen batterijen en de zware batterijen van Vlieland en Den Helder hebben reeds op 6 april het Georgische bataljon en met hen de Texelse bevolking onder vuur genomen. Alleen al op Den Burg zijn toen honderden granaten afgevuurd.

Uiteraard stuurden de Duitsers al snel versterking naar het eiland om de Georgische opstand de kop in te drukken. Met de bezetting van de batterijen hebben deze nieuwe troepen er ongeveer vijf weken over gedaan om de opstand van het Georgische bataljon, dat uit ongeveer 800 man bestond, te onderdrukken.

Schade aan Texelse eigendommen

In deze felle strijd zijn 565 Georgiërs, 120 Texelaars en ongeveer 800 Duitsers om het leven gekomen. Andere bronnen spreken echter van meer dan 2000 gesneuvelde Duitsers. De schade aan Texelse eigendommen was enorm. Vooral in de Eierlandse polder is verwoed gevochten. Tientallen boerderijen zijn daar in vlammen opgegaan.

Raad en daad

De eindfase van de strijd werd uitgevochten rond de vuurtoren, waar enkele Georgiërs zich tot het uiterste verdedigd hebben. Toen alle verband tussen de opstandelingen verbroken was, hebben de Duitsers geprobeerd het eiland te zuiveren. Vele Texelaars hebben toen de Georgiërs met raad en daad terzijde gestaan. Hoewel Duitsland zich op 5 mei al onvoorwaardelijk had overgegeven, duurde de oorlog op Texel nog tot 20 mei. De Georgische Opstand wordt dan ook wel ‘Europa's laatste slagveld' genoemd.

Hulp uit Groot Brittannië

Tijdens de Georgische opstand is de reddingsboot 'Joan Hodshon' in het holst van de nacht met een uitgebreide bemanning naar Groot Brittannië gevaren om hulp te halen. De oorlog was toen echter bijna ten einde en van daadwerkelijke Britse hulp aan de Georgiërs is niets gekomen

Georgische begraafplaats

DeopstandderGeorgiers_Russen_begraafplaats

Aan de zuidzijde van de Hoge Berg, op de Georgische begraafplaats, is een groot deel van de gesneuvelde en gefusilleerde Georgiërs begraven. Deze begraafplaats is genoemd naar de aanvoerder van het Georgische bataljon, Loladze.

De Duitse slachtoffers werden in eerste instantie begraven op een gedeelte van de algemene begraafplaats in Den Burg. In 1949 vonden zij een laatste rustplaats op de militaire begraafplaats in IJsselsteijn, gemeente Venray.

De 228 overlevende Georgiërs zijn naar hun vaderland teruggekeerd. Google maps: Georgische begraafplaats

Meer informatie over de Georgische opstand kunt u bekijken in het Luchtvaart en oorlogsmuseum. en derussenoorlog

Agenda

  • Rondrit Texelse Paardentram - De Cocksdorp

    dinsdag 2 september 2014 13:00 uur

    De rondrit met de Texelse Paardentram getrokken door voskleurige imposante trekpaarden vanaf Park De Krim De Cocksdorp. Bij voldoende deelname, reserveren 06-36251093.

    Roggeslootweg 6, 1795 JV, De Cocksdorp

  • Bijenraadsel - Imker excursie - De Koog

    dinsdag 2 september 2014 13:00 uur

    Bij het Maartenhuis in De Koog is een imkerexcursie met honingproeverij. Volw. €6,50, tot 12 jr. €3,50. Max. 20 pers, gaarne reserveren.

    De Koog

  • Walvis uitgelicht bij Ecomare - De Koog

    dinsdag 2 september 2014 13:00 uur

    In de nieuwe Walviszaal van Ecomare vertelt een educatief medewerker over deze bijzondere dieren. Tussen de enorme skeletten van een potvis, bultrug en andere walvissen.

    Ecomare, Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog

  • Ambachten en verhalen in Kaap Skil - Oudeschild

    dinsdag 2 september 2014 13:30 uur

    Tussen 13.30 en 15.30 uur vertellen lokale ‘jutters & zeelui’ verhalen over leven met de zee. Er wordt gedemonstreerd wat touwslaan is en hoe de vissers netten boeten.

    Kaap Skil, museum van jutters & zeelui, Heemskerck

  • Texelse Bierbrouwerij - Oudeschild

    dinsdag 2 september 2014 13:30 uur

    Het proeflokaal van de Texelse Bierbrouwerij is vrij geopend van 13.30-18.00 u. Rondleidingen om 14.00 en 15.00 uur met consumptie €9,50 en 6-17 jr €4,50. Res. www.Texels.nl.

    Schilderweg 214b, 1792 CK, Oudeschild

  • Expositie Peperhof - Oosterend

    dinsdag 2 september 2014 13:30 uur

    In de Peperhof in Oosterend is van 13.30 tot 16.30 uur een expositie te bezichtigen met werk van meerdere kunstenaars en over het dorp en de visserij.

    Kotterstraat

  • Maartenskerk Oosterend - Oosterend

    dinsdag 2 september 2014 13:30 uur

    De historische Maartenskerk in Oosterend is te bezichtingen van 13.30 tot 16.00 uur.

    Kotterstraat

  • Aquarelleren in de slufter - Den Burg

    dinsdag 2 september 2014 14:00 uur

    verzamelen 13.50 u onder aan sluftertrap bij café-restaurant 'Slufterhoek' aanmelding 06-19197840; info@daanvanloenhout.nl

    Slufter parkeerplaats onder aan trap vlakbij café-

  • Roofvogelshow - Oosterend

    dinsdag 2 september 2014 14:00 uur

    Spectaculaire roofvogelshow bij Vogelbush Eureka aan de Schorrenweg. Start binnen met kleinere roofvogels, vervolg na de pauze buiten met de grote roofvogels en uilen.

    Vogelbush EUREKA

  • Huifkartocht de Jan Plezier - De Koog

    dinsdag 2 september 2014 14:00 uur

    Huifkartocht Jan Plezier. Wij rijden 3 uur door duinen, over het strand en als enige door de ongerepte natuur van de Slufter. Incl. verse koffie, Texelse koek. 06-20097793.

    de Koog

Bekijk de hele agenda

x Om Texel.net goed te laten functioneren, gebruiken wij cookies. Bekijk ons cookiebeleid. Als u onze site gebruikt, gaan wij ervan uit dat u akkoord bent.